خانه / خبرنامه / کسب و کار / کسب و کار نوین: از گذشته تاکنون

کسب و کار نوین: از گذشته تاکنون

وقتی به گذشته‌های دور نگاه کنیم از دوره غارنشینی که برخی از آن‌ها به انسان‌های ناندرتال معروف هستند یاد گرفتیم که سرپناهی برای خود دست‌وپا کنیم؛ سرپناه‌ها از غار به کلبه تبدیل‌شده و مراحل تکامل را طی کردند تا به خانه‌های امروزی با تیرآهن، آجر، سیمان و… رسیدیم. غذاها از خام به پخته تبدیل شدند، مرکب‌ها از اسب به ماشین و هواپیما و قطار رسیدند و به‌راستی! آیا همه این‌ها کارآفرینی نبوده‌اند؟! شاید تاریخچه واژه کارآفرینی به قرون ۱۵ و ۱۶ میلادی برگردد (هرچند در ایران به‌تازگی با این واژه مانوس شده‌اند) اما همان‌طور که می‌بینیم انسان اولیه‌ای که در ذهن و فیلم‌های خود با وحشی بودن از آن‌ها یاد می‌کنیم نیز کارآفرین بوده‌اند. انسان‌های اولیه با توجه به زمان خود، نیازهای زیستی را کارآفرینی کردند و طبق هرم مازلو با تکامل بشر، خواست بشر نیز بیشتر شد و حالا نیز باید خودشکوفایی را با مرحله سازگاری با چالش‌های زندگی حرفه‌ای امروز پیوند داد.

کار در گذشته با امروز چه تفاوتی داشته؟

درگذشته‌های نه‌چندان دور، بازارِ کار مانند آسانسور عمل می‌کرد و پس از آموزش و کسب تجربه، طبقات آسانسور را در سال‌های متمادی طی کرده و این آسانسور با بیمه بازنشستگی احساس امنیت شغلی به وجود می‌آورد. آن‌قدر که وقتی کسی شغل حکومتی داشت احساس غرور می‌کرد که آسانسور هیچ‌گاه سقوط نخواهد کرد؛ و در بازنشستگی هنگام پیاده شدن از طبقات فوقانی آسانسور کسب‌وکار، برای خالی نماندن ظرفیت آسانسور، ظرفیت آسانسور با نیروی جوان جدید در طبقات پایین‌تر جایگزین می‌شد. دوره کاری آسانسوری را می‌توان دوره «آماده، هدف، آتش» دانست.

و اما بازار کار حال حاضر را بهتر است به شبکه‌های رایانه‌ای تشبیه کرد که اگر هر رایانه‌ای، ضدویروس نداشته باشد و آپدیت نشود، کارش ساخته است. نیروی کار جدید باید خود را به‌روزرسانی کنند و خود را به فناوری جدید روز دنیا تجهیز کنند تا بتوانند قراردادهای کوتاه‌مدت خود را تمدیدشده ببینند.

درعین‌حال که فرصت‌های شغلی جدید با فناوری جدید بیشتر شده است از طرف دیگر افرادی هستند که با نگرش و منش پدران و مادرانی بزرگ شده‌اند که آسانسور سوار بوده‌اند؛ اما شغل‌های آسانسوری با پیشرفت فناوری از میان برداشته و یا می‌توان گفت کم شده‌اند؛ و این افراد رایانه‌سواری را دیر آموخته‌اند، از نسخه‌های آپدیت قدیمی استفاده می‌کنند؛ ولی باید به‌روز شدن را بیاموزند و حتی گاهی لازم است خودشان به وجود آورنده نسخه جدید آپدیت باشند تا در این دنیای کاری پررقابت بتوانند جای پای خود را محکم کنند. دوره کاری جدید بانام شبکه‌های رایانه‌ای را نیز می‌توان دوره «هدف، آتش، هدف، آتش…» دانست.

دیگر زمانی که یک شرکت و یا یک کارخانه تاسیس می‌کردی و سال‌های سال فقط ماشین پیکان تولید می‌کردی به سر آمده است. در دنیای امروز قدمت کارخانه‌ها و شرکت‌ها نشان جوان بودن و پیر بودن آن‌ها نیست بلکه نوآور بودن آن‌ها در هر روز، نشان جوان بودن آن‌ها است، در عین قدمت داشتن.

عجله کنید تا به روز شوید!

اگر به اول بودن در یک‌زمان خاص بسنده کنیم و باگذشت چندین سال به همان اول بودن تنها افتخار کنیم و با خلاقیت و کارآفرینی جدید به اول بودن همیشگی ادامه ندهیم، جز سرزمین مردگان، آینده‌ای قابل تصور نیست.

اگر باور ندارید بد نیست به شهر دیترویت در ایالت میشیگان اشاره کنیم که زمانی با کارآفرینانی چون هنری فورد و آلفرد استون با پیروی از مدل آسانسور کاری، جز اولین‌ها در جهان بودند اما با گذشت زمان به دلیل اینکه اول بودن در دوران آسانسور آن‌ها را مغرور و ثابت کرده بود، در سال ۲۰۱۳ اعلام ورشکستگی کردند.

چرا دیترویتی‌ها (Detroit) ورشکست شدند؟

واقعیت این است که مسئولین دیترویت پارانورمال (Paranormal) نبودند! باید همیشه فکر کنیم کسی می‌خواهد موفقیت را از چنگال ما برباید، همیشه مراقب داشته‌های خود با تعیین هدف‌های به‌روز بود. شاید این کار نوعی شکنجه محسوب شود؛ اما بهتر از این است که کار به نگه‌داشتن موفقیت با چنگ و دندان بکشد که نهایتا به ورشکستگی برسد. در دیترویت ترفیع‌ها توسط ضوابط جای خود را به ترفیع توسط روابط دادند.

هر کسی از این افسانه موفقیت که اولین بیلیاردر جهان بوده‌اند به نفع خود استفاده کرد و فراموش کرد که برای بقا کارآفرینی کنند، بلکه هر کسی به این فکر بود که در چپاول از دیگری جا نماند؛ و نهایتا این شهر جز فاسدترین و خطرناک‌ترین شهرهاشناخته شد؛ خانه‌ها، کلیساها، کارخانه‌ها و… متروکه شدند و حالا شهری که زمانی گران‌ترین شهر دنیا بود، ارزان‌ترین بلیت‌های هواپیما به آنجا تعلق دارد.

 

دیترویت‌ها همه‌جا هستند!

در حال حاضر سیلیکون ولی (Silicon Valley) در ایالت کالیفرنیا جای دیترویت کارآفرین گذشته را گرفته است و شرکت‌های کارآفرینی چون اپل، اینتل، زیمنس، گوگل، یاهو و… در این دره معروف قرار دارند. این کارآفرینان قرن ۲۱ باید حواسشان باشد که به سرنوشت دیترویت دچار نشوند.

سرنوشتی که نتیجه غرور ناشی از موفقیت، عدم شناخت و عدم ورود به رقابت‌ها، عدم استفاده از فرصت‌های دارای ریسک و نیز عدم وفق دادن با تغییرات پیوسته بود.

نسخه بتای دائمی چیست؟

بیشتر مواقع تغییرات از ما جلو می‌زنند، در حال حاضر برنامه‌های استراتژیک ۵‌ساله و ۳‌ساله به درد نمی‌خورند و ۵ سال و ۳ سال در دنیای پررقابت امروز یک عمر کاری محسوب می‌شوند. باید همواره خود را در وضعیت آزمودن و تعیین هدف مداوم قرار داد و این نوع رفتار در دنیای کار حرفه‌ای امروز «نسخه بتای دایمی» نام دارد. راستی! جایگاه برنامه‌ریزی بلندمدت در این نسخه به‌روز آمده کجاست؟که این نسخه بتا به نرم‌افزارها و دیگر فناوری‌های روز دنیا نیز سرایت کرده است.

شرکت‌های مبتنی بر فناوری در ابتدای راه، بر روی نرم‌افزارهای خود برچسب «در وضعیت بتا» می‌زنند که همه بدانند که این نرم‌افزار احتیاج به یک سری تغییرات دارد. باید یاد گرفت که وضعیت کاری خود را همواره در وضعیت بتای دایمی قرار داد. بدین شکل می‌توان پذیرفت که هیچ‌وقت کامل نیستیم و همیشه باید به دنبال پیشرفت بود. باید آموخت هیچ‌گاه تکاملی وجود ندارد. همواره باید یاد گرفت. همواره باید با تغییرات، تغییر کرد.

یک کارآفرین هیچ‌گاه از کلمه «پایان یافت» استفاده نمی‌کند. زمانی که کار خود را کامل دانستید و دیگر احتیاجی به تغییر ندیدید، بدانید که به‌زودی به سرزمین مردگان خواهید پیوست و به مرده‌ای متحرک تبدیل خواهید شد.

برای به‌روز بودن و آینده کاری خود برنامه‌ریزی کنیم

همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد باید همواره در حال به‌روز رسانی خود باشیم؛ هر روزمان باید با دیروز متفاوت باشد؛ و چتر نجاتمان، در عین تغییر دادن هدف، همواره بالا بماند و سقوط نکند. درست است که علاقه در انجام کاری مهم بوده و در موفقیت نیز تاثیرگذار است اما شرط کافی نیست؛ بلکه باید با الزامات که هدف است، نیز هم‌راستا باشد.

ممکن است علاقه فردی ما به حوزه‌ای برگردد که بازار کار در آن رونقی نداشته باشد؛ پس باید حواس خود را جمع کرده و موارد لازم و کافی را کنار هم بچینیم و تنها به لازم بودن و یا کافی بودن بسنده نکنیم و همه جوانب را بسنجیم. در عین سازگاری با محیط کسب‌وکار باید به‌قدری با دیگران متفاوت باشیم که مزیت رقابی نیز ایجاد شود، دوره هم‌رنگ جماعت بودن گذشته است./تجارت نیوز

720

درباره فاطمه رحیمی پناه

کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی