خانه / اقتصاد / موتورهای الکتریکی؛ آغازی بر زوال موتورهای درون سوز

موتورهای الکتریکی؛ آغازی بر زوال موتورهای درون سوز

دسامبر سال ۱۸۹۳، یک روزنامه فرانسوی مطلبی را در رابطه با اختراعات بشر و یافتن وسایل نقلیه جایگزین اسب نوشت و بیان داشت که با وجود اختراعات صورت گرفته، هنوز وسیله نقلیه ای جای اسب را نمی گیرد! در جولای همان سال، مسابقه ای ترتیب داده شد تا خودروهایی که با بخار، نفت، برق و حتی هوای فشرده کار می کردند، در مسیری ۱۲۶ کیلومتری به مسابقه بپردازند؛ مسابقه ای که برنده آن خودرویی با سیستم درون سوز (احتراق داخلی) بود؛ امری که جهان را تغییر داد و منجر شد تا سلطه این خودروها برای یک قرن بعد ادامه یابد.

پایان بزرگ!

با پیشرفت سریع فناوری موتورهای الکتریکی، برای ماشین های احتراقی، شمارش معکوس آغاز شده است. امروزه عملکرد باتری های لیتیوم-یونی بسیار ارتقاء یافته است؛ به نحوی که به عنوان نمونه، خودروی مدل S شرکت تسلا می تواند با یک بار شارژ کردن تا ۱۰۰۰ کیلومتر را طی کند. بانک یو بی اس، تخمین زده که سال آینده هزینه خرید یک خودروی الکتریکی، با هزینه خرید یک خودروی سوخت فسیلی برابری خواهد کرد؛ هرچند این امر به بهای زیان تولیدکننده خودروی الکتریکی است اما هزینه های تولید این خودروها در حال کاهش است.

این بانک، پیش بینی کرده است که خودروهای الکتریکی تا سال ۲۰۲۵، ۱۴ درصد بازار جهانی را به خود اختصاص می دهند؛ امری که در حال حاضر تنها ۱ درصد است. برخی دیگر نیز هرچند پیش بینی های محتاطانه ای انجام داده اند اما بر این امر صحه می گذارند که قیمت باتری ها ارزان تر شده و کیفت آنها نیز به مراتب بهتر از گذشته شده است.

قوانین نیز به کمک خودروهای الکتریکی آمده است. ماه گذشته، دولت انگلستان با تصویب قانونی اعلام داشت که تا سال ۲۰۵۰ تمامی خودروهای جدید باید خوروهایی با آلودگی زیست محیطی صفر باشند.

به نظر می رسد گذار از سوخت و سیستم احتراقی به باتری و موتورهای الکتریکی، مدت زیادی به طول نینجامد و پیامدهای این امر به سرعت بر صنعت خودروسازی تأثیرات خود را مشخص سازد.

کشورهای ثروتمند در حال بازنگری سامانه های موتورهای محرک خود هستند و سرمایه گذاری های گسترده ای را در شبکه های راه های شهری و حومه شهری انجام داده اند.

صنعت خودروسازی، همچنان یکی از موتورهای محرکه توسعه اقتصادی به شمار می آید. امروزه، در حدود ۱ میلیارد اتوموبیل در جاده ها تردد می کنند که تقریبا همگی آنها با سوخت های فسیلی کار می کنند. هرچند هنوز هم این خودروها به نوعی بت به شمار می آیند اما مصرف سوخت آنها بسیار بالا است؛ به طوری که به عنوان نمونه، تنها در امریکا موتورهای درون سوز، تقریبا ده برابر نیروگاه های برق کشور انرژی مصرف می کنند.

هرچند موتورهای احتراقی، تاکنون بهترین موتورهای تاریخ بوده اند، اما ماشین های الکتریکی، موجب آشفتگی صنعت خودرو شده است. بهترین برندهای خودروسازی مخصوصا در آلمان، بر اساس سابقه مهندسی خود تأسیس شده اند. خودروهای برقی، در مقایسه با خودروهای موجود، از سادگی بیشتری برخوردار بوده و قطعات کمتری دارند. به عبارت دیگر، این خودروها، بیشتر به کامپیوتر شبیهند تا خودرو!

این امر بدین معنی است که تعداد نفرات کمتری برای مونتاژ این خودروها موردنیاز بوده و به تبع، تأمین کنندگان کمتری نیز فعالیت می کنند. خودروسازانی که خودروهای الکتریکی نمی سازند، نگران از دست دادن بازار هستند.

کم شدن قطعات خودروهای الکتریکی، منجر به کوچک شدن صنعت قطعه سازی خواهد شد. در حالی که امروز، شرکت های خودروساز، از یک سو کارخانه های قدیمی را به ارث برده و از سوی دیگر با انبوهی از نیروی کار روبرو هستند، تازه واردان به صنعت، چابک تر و سبک بال ترند. برندهای برتر خودروسازی، هرچند می توانند بر طراحی و قدرت مانور خودروهای خود تکیه کنند، اما از سوی دیگر باید برای کم کردن هزینه ها نیز با رقبایشان رقابت کنند؛ مخصوصا با در نظر گرفتن این واقعیت که مشتریان امروز به دنبال خودروهای کم مصرف و دوستدار محیط زیست هستند.

خودروهای الکتریکی، در کنار پیشرفت فناوری های جدید هدایت خودرو از قبیل فناوری هدایت خودکار، موجب تغییر معنای مالکیت خودرو و شکل گیری مفهومی تحت عنوان «حمل و نقل به عنوان خدمت[۱]»

شده اند. در این مفهوم، انبوهی از خودروها این امکان را برای مردم فراهم می آورند بدون رانندگی و به عنوان نمونه زمانی که در خوابند به مقاصد دوردست سفر کنند. برخی صاحب نظران پیش بینی می کنند این امر موجب کوچک شدن قابل ملاحظه صنعت خودروسازی شود.

سازمان بهداشت جهانی، بیان داشته که سالانه حدود ۳٫۷ میلیون نفر در جهان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند. آمارها حاکی از این است که تنها در ایالات متحده سالانه ۵۳۰۰۰ نفر بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند، در حالی که آمار کشته های ناشی از تصادفات جاده ای، ۳۴۰۰۰ نفر است.

حتی صرفه نظر از پیشرفت فناوری خودروهای بدون راننده، استفاده از خودروهای با موتور الکتریکی مزایای زیست محیطی فراوانی به همراه دارند. شارژ کردن باتری خودروهای برقی، نسبت به مصرف سوخت های فسیلی به صرفه تر بوده و بنا به تحقیقات موسسه دفاع منابع ملی امریکا، استفاده از خودروهای برقی موجود، ۵۴ درصد کمتر از خودروهایی که با سوخت فسیلی کار می کنند، آلودگی کربنی ایجاد می کند. انتظار می رود با افزایش نوآوری در حوزه موتورهای الکتریکی، بهره وری افزایش و میزان آلودگی آنها کاهش یابد.

تأثیر بر نفت

میزان قابل ملاحظه ای از نفت امریکا در حمل و نقل مورد استفاده قرار می گیرد. امروزه، هرچند تقاضای نفت همچنان در حال افزایش است، اما شیب آن ملایم تر شده و بسیاری از کشورها به فکر استفاده از سوخت های جایگزین افتاده اند. تولیدکنندگان بزرگ نفت، همچون عربستان سعودی، با شناسایی این روند، به دنبال این هستند که هرچه زودتر ذخایر نفت خود را استخراج کنند. به عبارت دیگر، بسیاری معتقدند که هرچند خاورمیانه همچنان منطقه ای مهم است، اما اهمیت آن نسبت به گذشته کمتر شده است.

از طرف دیگر، بازار خوبی برای بهره برداری از گاز طبیعی به وجود آمده است. گاز طبیعی به منظور تأمین برق موردنیاز برای شارژ باتری های ماشین های برقی و همچنین اجتناب از نوسانات بهای نفت، مورد توجه قرار گرفته است. با کاهش تقاضای جهانی نفت، از ارزش آن نیز کاسته شده و رقابت برای تسلط بر کشورهای نفت خیز نیز کاهش می یابد!

در این بین، تقاضا برای لیتیوم افزایش خواهد یافت. در حال حاضر، قیمت «کربنات لیتیوم»، از ۴۰۰۰ دلار در هر تن در سال ۲۰۱۱، به ۱۴۰۰۰ دلار رسیده است. تقاضا برای «کبالت» و عناصر کمیاب زمین که در موتورهای الکتریکی کاربرد دارند، نیز افزایش یافته است.

کاربرد اصلی لیتیوم در تقویت باتری خودروهای الکتریکی است. سوالی که پیش می آید این است که آیا کشور شیلی که غنی از معادن لیتیوم است، تبدیل به عربستان سعودی دیگری می شود؟ لزوما این طور نیست. زیرا خودروهای الکتریکی، لیتیوم را به عنوان سوخت مصرف نمی کنند بلکه باتری های لیتیومی این قابلیت را دارند که با وصل شدن به ایستگاه های شارژ، مجددا مورد استفاده قرار گیرند.

با افزایش استفاده از خودروهای الکتریکی، سیاست گذاران در کشورهای ثروتمند به فکر توسعه ظرفیت تولید الکتریسته خود افتاده اند تا نیاز آتی باتری های اتوموبیل ها را برآورده سازند. سیاست گذاران همچنین باید قوانین و استانداردهای جدیدی را در رابطه با استفاده از باتری های قابل بازیافت، ایستگاه های شارژ باتری، امنیت خودروهای الکتریکی و مواردی از این دست وضع کنند. دغدغه دیگر آنها باید رفع مشکل بیکاری باشد که از تعطیلی کارخانه های اتوموبیل سازی قدیمی به وجود می آید.

موتورهای احتراقی تاکنون کاربردهای بسیار خوبی داشته و به نظر می رسد همچنان برای دهه ها در صنعت کشتی رانی و هوایی مورد استفاده قرار گیرند. با این وجود، آزادی عمل، سهولت کاربرد، ارزان بودن و آلودگی کمتر موتورهای الکتریکی، به زودی منجر به همه گیر شدن آنها خواهد شد.

خودروهای الکتریکی، در حال دگرگون کردن جهان هستند؛ دقیقا همان کاری که خودروهای درون سوز در قرن بیستم انجام دادند. اما مسیر پیش رو پر از دست انداز و غیرقابل پیش بینی است؛ کمربندها را باید بست!

منبع: اکونومیست

 

[۱] . “Transport as a service”

720

درباره سردبیر بخش بورس و کسب و کار